مــرکز اســلامی انگلیــس

محلی برای عبادت و هدایت

Homeاخباراخبار مرکز اسلامیجایگاه مراکز اسلامی در انگلستان و ضرورت همگرایی فعالیتها

برنـــامه های
مـرکز اسـلامی انگلیـس
را حمایت کنید

پرداخت آنلاین

پر بیننده ترین ها

جایگاه مراکز اسلامی در انگلستان و ضرورت همگرایی فعالیتها

جایگاه مراکز اسلامی در انگلستان وضرورت همگرایی فعالیت ها عنوان مقاله ای است که به قلم حجت الاسلام والسلمین سید هاشم موسوی رئیس مرکزاسلامی انگلیس امروز در هفتمین دوره مطالعات فرهنگی  با محوریت .اروپای غربی ارایه شده است

این همایش علمی و فرهنگی در ششم خرداد 1400 به مدت یک روز با همت مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگ شناسی و مرکز ارتباطات و بین الملل حوزه های علمیه، برگزار شد. در این همایش علمی، پنج اندیشمند .دیگر از کشورهای دانمارک، ایتالیا، هلند، آلمان وفرانسه نیز مقالات خود را ارایه کرده اند

متن مقاله حجت الاسلام و المسلمین سید هاشم موسوی رئیس مرکزاسلامی انگلیس با عنوان جایگاه مراکز اسلامی .در انگلستان و ضرورت همگرایی فعالیت ها به شرح زیر است

بسم الله الرحمن الرحیم

با سلام و عرض ادب و احترام به همه شما بینندگان عزیز و مخاطبین این برنامه در سراسر دنیا و تشکر از برگزار کنندگان این کنفرانس ارزشمند که فرصتی برای این حقیر فراهم کردند که دقایقی چند در خدمت شما عزیزان باشیم با موضوع « جایگاه مراکز اسلامی در انگلستان و ضرورت همگرایی فعالیتها»

   بریتانیا عموما و کشور انگلستان خصوصا از دیرباز، در زمینه فعالیت های دینی اسلامی جایگاه ویژه ای در بین .کشورهای اروپایی و آمریکایی داشته است

  • موقعیت جغرافیایی ویژه،
  • زبان انگلیسی به عنوان رایج ترین زبان بین المللی دنیا،
  • نفوذ قابل توجه این کشور در بین کشورهای دیگر،
  • فضای نسبتا بازتر برای فعالیت های دینی،
  • و تعداد قابل توجه مسلمانانی که در بریتانیا زندگی می کنند، همگی از جمله دلایلی هستند که به فعالیت های .دینی اسلامی در این کشور جایگاه ویژه ای اعطاء می کند

بر اساس آمار سال 2018، مسلمانان با بیش از سه میلیون و سیصد هزار نفر جمعیت، دومین دین بزرگ توحیدی را در بریتانیا تشکیل می دهند. علاوه بر آن، اسلام دارای سریع ترین رشد در بین ادیان توحیدی در بریتانیا است تا آنجا که بین سال های 2001 تا 2009، سرعت رشد جامعه مسلمانان، 10 برابر بیشتر از متوسط سرعت رشد جامعه غیر مسلمانان بوده است. بر اساس برآوردهای موجود، جمعیت مسلمانان بریتانیا در سال 2050، بیش از 13 .میلیون نفر خواهد بود

   و شاید بتوان گفت که رشد چشمگیر مساجد و مراکز اسلامی در طول یکصد سال گذشته در این کشور متأثر از همین عوامل و زمینه ها است. در حال حاضر بیش از 1500 مسجد و مرکز اسلامی در بریتانیا، مسئولیت خدمات دهی دینی به جامعه مسلمانان و نیز آگاهی بخشی به سایرینی که علاقه مند دانستن در باره اسلام هستند را بر عهده دارند. اکثر این مساجد دارای ساختمان هایی است که با ایجاد تغییراتی به مسجد تبدیل شده اند و برخی از .آنها قبلاً کلیسا، کنیسه ، انباری و در مواردی منازل شخصی بوده اند

در لندن ده مسجد بزرگ وجود دارد که ظرفیت نمازگزاران آن به بیش از دوهزار نفر می رسد. بزرگ ترین مسجد لندن به ریجنز پارک معروف است که در کنار پارک ریجنز قرار دارد و بیش از پنج هزار نمازگزار را در خود جای می .دهد

نزدیک به صد مسجد مجهز به کتابخانه های نسبتاً غنی در این کشور وجود دارد. مساجد انگلیس اغلب دارای امکانات آموزشی و رفاهی از جمله کلاسهای آموزش قرآن ، عربی حدیث ، تفسیر، و مشاوره خانوادگی و فعالیت .های ورزشی است

یکی از ویژگی های فعالیت های مساجد انگلستان ، قرائت مرتب روایات و احادیث است . این کار پس از نماز .مغرب و عشا انجام می شود. و موجب حفظ و انتقال میراث سنتی مسلمانان می گردد

متأسفانه تعدادی از این مراکز در خدمت ترویج برداشت رادیکال و ناصحیح از اسلام هستند. بر اساس آمار های موجود، بریتانیا میزبان بزرگترین تعداد برداشت های غلط از اسلام در منطقه اروپا است. حسب آنچه که آمارهای غیر رسمی اعلام می کند، حدود 4 درصد از جامعه مسلمانان بریتانیا، پیرو برداشت خاصی از اسلام هستند که قاطبه مسلمانان آن را نمی پذیرند و این افراد با برخورداری از پشتیبانی مالی برخی از کشورها، این تفکر را ترویج .می کنند

با کنار گذاشتن این اقلیت تندرو، اکثریت بزرگی از جامعه مسلمانان در بریتانیا و مراکز اسلامی متعلق به آنها را می توان در چارچوب همکاری و هم افزایی بین همدیگر قرار داد. این همکاری و هم افزایی می تواند از سطوح حداقلی .تا سطوح حداکثری طراحی و پیاده سازی شود

جمعیت شیعیان بریتانیا تا مرز پانصد هزار نفر تخمین زده می‌شوند. بیشترین تجمع آنان در لندن، بیرمنگهام و منچستر بوده و از ملیت‌های ایرانی، عراقی، پاکستانی، هندی، لبنانی و به طور اندک و پراکنده از سایر کشورها .هستند

مراکز اسلامی و مساجد و سازمان های شیعی انگلیس با توجه به زبان و قومیت اعضا به سه دسته عمده تقسیم .می شوند

  1. 1. مراکز عرب زبان ها: مانند مجمع اهل بیت (ع )، مسجد امام حسین (ع )، مسجد امام علی علیه السلام وابسته به مؤسسه خیریه آیت اللّه خویی (ره )، حسینیهء المصطفی ، دارالحکمة، حسینیهء رسول اعظم (ص )، دار الاسلام؛ موسسه ابرار و …
  2. 2. مراکز اردو زبان ها: مانند ادارهء جعفریه ، محفل علی (ع )، حسینیهء استن مور، مرکز حیدری ، اسلامیک میشن ، امام میشن ، مرکز آموزشی اسلامی شیعه ، مرکز المهدی ، مجلس الاعلمای شیعه انگلستان و…
  3. 3. مراکز فارسی زبان ها: مانند مرکز اسلامی انگلیس (وابسته به بیت شریف رهبری مد ظلّه )، کانون توحید لندن ، مجمع اسلامی جهانی (وابسته به بیت آیةالله گلپایگانی ره )، مرکز المهدی ، مؤسسه اسلامی منچستر، حسینیهء نیوکاسل، مؤسسه خیریهء آیت اللّه خویی و …

بطور جزئی تر می توان گفت که تعدا 126 مرکز اسلامی و 114 مرکز علمی آموزشی وابسته به جامعه شیعی در .این کشور وجود دارد

عوامل هم افزائی بین مراکز اسلامی چه چیزهائی خواهد بود؟

بدون تردید عوامل بسیار زیادی برای ایجاد این وفاق و هم افزائی بین مراکز قابل تصور و نیز مشاهده است که در .اینجا به برخی از آنها اشاره می کنم

  • قرابت ملی و مذهبی،
  • آشنایی و خوش بینی متولیان مربوطه نسبت به همدیگر،
  • بالا بودن میزان شناخت صحیح این مراکز از همدیگر،
  • مشارکت در برنامه های مشترک،

با وجود همه این زمینه ها ، متأسفانه بر اساس تجربه و نیز اطلاعات موجود، همکاری و هم افزایی مطلوب بین مراکز اسلامی در بریتانیا به طور خاص و در سطح بین المللی به طور عام، وجود ندارد. این در حالی است که از منظر دینی، همه مسلمانان مکلف اند از باب «تَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ» در .کارهای خوب با همدیگر همکاری و همیاری داشته باشند

در این جا چند سوال کلیدی وجود دارد که پاسخ به آنها، شاید یکی از نتایج قابل انتظار از این کنفرانس ارزشمند .باشد

سؤال اول: با وجود این همه عوامل برای هم افزائی بین مراکز اسلامی، چرا این مراکز  همچنان از فقر همکاری و هم افزائی بین هم رنج می برند؟

سؤال دوم: اساسا برای ایجاد این حس همکاری و همیاری چه باید کرد؟

سؤال سوم: انتظار ما از ایجاد همکاری بین مراکز اسلامی در سطح ملی و بین المللی چیست و چه نتایج ملموسی را می توان از آن توقع داشت؟

سؤال چهارم: فقدان این همکاری، چه تبعاتی را برای مراکز اسلامی و جامعه مسلمانان به همراه خواهد داشت؟ و دهها سوال دیگر

   مطمئنا در این فرصت کوتاه، امکان پرداختن به همه این سوالات و یافتن پاسخی قانع کننده برای همه آنها وجود ندارد اما با توجه به میزان اهمیت و فوریت این سوالات، تنها قصد دارم تا به سوال دوم یعنی «چه باید کرد» پاسخ بدهم. به عبارت دیگر، برای ایجاد همیاری و تعاون بین مراکز اسلامی و دینی چه باید کرد؟ برای این سوال .می توان هم از منظر علمی و هم از منظر دینی، پاسخ هایی را ارائه کرد

راهکارهای همیاری و همگرائی از منظر دینی

   در ابتدا از منظر دینی، چند راه حل برای ارتقای همکاری ها بین مراکز اسلامی را مرور می کنیم

یک: راه حل نخست این است که باید مثبت اندیشی و حسن ظن را بین مراکز اسلامی و مساجد بیشتر کرد. همواره و در طول تاریخ، وجود تردید در مقاصد هر طرف، مانعی بزرگ در برابر هر نوع همکاری و حتی گفت‏وگوی هدف‏مند است و بدون تردید تأثیر منفی به سزایی بر همکاری بین مراکز دینی بر جا گذاشته است. این شک و تردیدها، معمولاً تابعی از رسوبات تاریخی و تجربیات تلخ گذشته است و پاک کردن این گذشته یا به فراموشی سپردن مرحله‏ای آنها نیز به تلاش مجدانه‏ای نیاز دارد. قرآن کریم در این باره به روشنی بیان داشته است که: «قُلْ لَا تُسْأَلُونَ عَمَّا أَجْرَمْنَا وَلَا نُسْأَلُ عَمَّا تَعْمَلُونَ»، «شما از گناهی که ما کرده‌ایم سؤال نخواهید شد، (همان گونه که) ما در برابر اعمال شما مسؤول نیستیم!». (سبأ/25)

   دو: راه حل دوم از منظر دین برای ارتقای همکاری بین مراکز اسلامی این است که باید نیت ها و مقاصد خودمان از کار دینی و اسلامی و نیز همکاری کردن با همدیگر را پالایش کنیم. منظور از پالایش این است که این فعالیتها و همکاری با همدیگر را نباید با نیت ها و مقاصد دنیوی و مادی سازمان دهی کنیم. اگر به این فرمایش حق تعالی که «أَنِّی لا أُضِیعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْکُمْ مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثی» (آل عمران/ 195) باور داریم، نباید کارمان را با کسی غیر از ذات اقدس الهی معامله کنیم. بسیاری از سوء تفاهمات و سوء تعاملات از آنجا نشأت می گیرند که گاه ناخالصی هایی در نیت متولیان مراکز اسلامی بوجود می آیند. گاه این ناخالصی ها آنقدر پنهان و توجیه شده هستند که برای یافتن .شان باید تلاش ها و مراقبه های زیادی کرد

سه: سومین راه حلّی که از قرآن کریم می توان برای ارتقای همکاری بین مراکز اسلامی استخراج کرد این است که باید مشورت و هم اندیشی های بین این مراکز را بیشتر کرد، همان طور که قرآن کریم می فرماید: « وَ أَمْرُهُمْ شُوری بَیْنَهُمْ» شاید به نظر بیاید که این هم اندیشی ها، گاه و بیگاه بین مراکز اسلامی وجود دارد. اما آلودگی .های زیادی در این هم اندیشی های رایج وجود دارند که آنها را از اثربخشی دور می کنند

آفت های برخی از هم اندیشی های غیر مفید

  • گاه این هم اندیشی ها، صرفا جنبه تشریفاتی و رسمی پیدا می کنند؛
  • گاه، جنبه اعلام و ابلاغ پیدا می کنند؛
  • گاه جنبه نشان دادن تفوق و برتری برخی بر برخی را پیدا می کنند

این ها آفت هایی هستند که نه تنها هم اندیشی را از اثرگذاری می اندازند، بلکه آن را بر ضد هدف خود تبدیل می .کنند و تعامل بین مراکز و شخصیت ها را تخریب می کنند

   چهار: راه حل چهارمی که قرآن کریم برای ارتقای این همکاری ها پیش پای ما گذاشته است، پرهیز از تعصب و اصرار بر پیش فرض ها و باورهای خودمان است: «فَبَشِّرْ عِبَادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُولَئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ» (17 و 18 زمر) ما دستور داریم که همه حرف ها و نظرات را اعم از آنهایی که باورشان داریم و نداریم، بشنویم و بهترین شان را بپذیریم. گاه ما با اصرار بر اشتباهات و پیش فرض های خودمان؛ حرف حقی را که از سوی دیگران زده می شود نمی پذیریم و در نتیجه، زمینه های اولیه تعامل و همکاری .را از بین می بریم.

   راه حل های زیاد دیگری را نیز می توان از آیات نورانی قرآن کریم و فرمایشات اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام برای ارتقای این همکاری ها استخراج کرد که بدلیل ضیق وقت، از آنها عبور می کنم. آن چه که مسلم است این است که این مسیر، مسیر سخت و پر هزینه ای است ولی نتایج و خروجی های آن، بسیار ارزشمند و قابل توجه می باشند: «یا أَیُّهَا الإْنْسانُ إِنَّکَ کادِحٌ إِلی رَبِّکَ کَدْحاً فَمُلاقِیهِ»، « ای انسان! تو با تلاش و رنج بسوی پروردگارت می‌روی و او را ملاقات خواهی کرد!» ( انشقاق /6) مسیر سخت می تواند میوه های بارور و پایدار داشته باشد

راهکارهای همیاری و همگرائی از منظر علمی

   از نقطه نظر علمی نیز، ایجاد همیاری واقعی (Cooperation) مستلزم فراهم آمدن یک سری شرایط و پیش .نیازهایی است که ایجاد آن، همیاری را تسهیل و ممکن می کنند

در نظریه های علمی مربوط به همیاری و تعاون، پنج اصل طلایی برای ایجاد یک همیاری واقعی بر شمرده شده .است

اصول طلائی برای ایجاد یک همیاری واقعی

اصل اول: این که باید فعالیتهای مراکز اسلامی به گونه ای تنظیم و سازماندهی شوند که بین آنها نوعی از «حس وابستگی مثبت» (Positive Interdependence) ایجاد شود. شعار این وابستگی مثبت این است که همه ما در یک کشتی نشسته ایم لذا یا همه ما با هم می مانیم و یا همه با هم غرق می شویم: All sink or swim together

   اصل دوم: این که باید نوعی از حمایت و مشارکت کاری بین مراکز ایجاد شود (Promotive Interactions) این مشارکت ها و تعاملات کاری مشترک، به هر کدام از این مراکز کمک می کند تا علاوه بر این که به هدف مشترک بین خودشان دست می یابند، به اهداف اختصاصی خودشان نیز نزدیک شوند. تا وقتی که مشارکت ها و حمایت .های عملیاتی و کاری بین مراکز ایجاد نشود، نمی توان به ایجاد تعاون بین آنها امید داشت

   اصل سوم: این که باید نوعی از مسئولیت پذیری فردی (Individual Responsibility) در هر کدام از این مراکز برای تلاش به سمت اهداف مشترک شان وجود داشته باشد. این مسئولیت پذیری فردی مانع از آن می شود که هر کدام از آنها، صرفا به دنبال استفاده از ظرفیت سایر مراکز باشند بدون آنکه کمک متقابلی به آنها کرده باشند. این «سواری مفتی گرفتن» (Free Ride) در بسیاری از مواقع مانع از آن می شود که همکاری بین مراکز، .پایدار و مستدام باشد

   اصل چهارم: این که باید مهارت های جمعی و توانایی تعاملات بین فردی و بین سازمانی (Social Skills) در بین متولیان مراکز و سازمان های اسلامی ارتقا یابد. بدون برخورداری از این توانایی ها و مهارت های جمعی، آنها قادر نخواهند بود که یک تعامل و همیاری پایدار را بین همدیگر شکل دهند. برخی از این مهارت های جمعی عبارتند از: مهارت تفکر کردن، مهارت گفتگو کردن، مهارت تحمل دیگران، مهارت استدلال کردن، و …

  و  اصل پنجم: این که باید فرصت هایی برای تامل کردن و بازخورد دادن و بازخورد گرفتن این مراکز از نحوه همکاری های شان فراهم شود (Group Processing). در این فرصت های بازخورد و تامل، باید مراکز با همدیگر نشسته و در تعاملاتی که تاکنون با همدیگر داشته اند تامل کنند و به این سوالات پاسخ دهند که: چه رفتارها و تصمیماتی را در تعاملات آینده شان باید تغییر دهند؟ کدام رفتارها را باید ادامه دهند؟ و … این سوالات قرار است .به آنها برای استمرار موفق تر و پایدارتر همکاری شان کمک کند

   اگر به تجربیات گذشته مان در تعاملات و همکاری های بین مراکز اسلامی نگاه کنیم می بینیم که بسیاری از این دستورالعمل های دینی و علمی، جایشان در تعاملات بین ماها خالی است. بر همین اساس است که نمی توان و نمی شود از این همکاری ها، انتظار اثرگذاری و ماندگاری داشت. همان گونه که خداوند متعال وعده داده است: «إِنَّ اللّهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ» نمی شود جو کاشت و انتظار برداشت گندم را داشت. برای ایجاد تعاملات پایدار بین مراکز اسلامی در غرب، باید خودمان را به دستورالعمل های دینی و علمی در این زمینه، .پایبندتر کنیم

   در پایان از همه عزیزانی که در طراحی و برنامه ریزی برای فراهم آمدن چنین گفتگوهائی تلاش کردند بویژه صدیق ارجمندم حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر سید حسین ساجد رئیس محترم مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگ شناسی و همچنین جناب آقای دکتر محمد قربانپور دلاور دبیر محترم علمی کنفرانس و نیز مسئولین محترم مرکز ارتباطات و بین الملل حوزه های علمیه تشکر ویژه دارم و برای همه شما عزیزان بیننده آرزوی .صحت، سلامت و توفیقات روز افزون دارم